معرفی زرشک و خواص درمانی آن

کشور ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی زرشک در دنیا است و شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی با دارا بودن ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، ۹۵ درصد زرشک کشور را تولید می‌کند.

برداشت زرشک از مهر آغاز می‌شود. به دلیل تیغ‌دار بودن درختچه‌ی زرشک، برداشت آن کار بسیار دشواری است به همین جهت، تمامی اعضای خانواده‌ی کشاورزان در آن شرکت دارند.

زرشک بی‌دانه‌ی قائنات از سوغاتی‌های پرطرفدار استان خراسان جنوبی است.

خواص زرشک برای سلامت انسان بسیار شگفت‌انگیز است.

تمامی بخش‌های گیاه زرشک- از ریشه تا ساقه و میوه- همگی در مصارف پزشکی بویژه بیماری‌های مربوط به دستگاه گوارش بکار می‌روند.

در اغلب نواحی مرطوب و جنگلی کشورها خصوصاً کشورهای اروپایی و در ایران بیشتر در استان‌های شمالی و شمال غربی به صورت خودرو انتشار داشته و کاشته نیز می‌شود.

زرشک مصارف مختلفی دارد از جمله به صورت خام، پخته، دم کرده، جوشانده و استفاده در صنایع غذایی به اشکال گوناگون.

در طب سنتی از خشک شده ریشه، پوست ریشه، ساقه، برگ و گل درختچه نیز به صورت دم کرده یا جوشانده استفاده می‌کنند و برای درمان بیماری‌ها با استفاده از قسمت‌های مختلف درختچه، نحوه و مقدار مصرف را پزشک تشخیص داده و تجویز می‌کند.

زرشک یک گیاه بومی ایران است که در کشورهای دیگر هم یافت میشود.

درخت‌های زرشکی که در ایران وجود دارند همه از یک نوع هستند، تفاوت آب،‌ هوا و خاک هر منطقه تاثیر بر نوع زرشک، خواص و ویژگی‌های ظاهری آن زرشک دارد.

اما با توجه به شرایط اقلیمی کشورمان، دو نوع زرشک به رنگ‌های سیاه و قرمز تولید می‌شود. از زرشک در خیلی از غذاها و نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود.

زرشک در عملکرد ایمنی را تقویت می‌نماید و ممکن است با تأثیر بر آرام کردن عضلاتی که روده‌ ها را پوشش می‌دهند، به بهبود گوارش و تخفیف درد شکم نیز کمک نماید.

خواص درمانی زرشک:

منظم کننده گردش خون و التیام‌بخش زخم‌های دهان، اشتهاآور و قبض کننده، صفرابر و مسکن حرارت معده، بندآورنده‌ی سیلان خون از بواسیر و جلوگیری کننده از خونروی‌های مزمن، رفع کننده انسداد مجاری کبد و التیام‌بخش زخم‌های روده، مقوی و ضدعفونی کننده، کاهنده فشار خون و صفرابر، تقویت کننده قلب و کبد و ضد استسقاء می‌باشد. در ضمن برای یرقان، نقرس، روماتیسم، دیابت، واریس و برای خانم‌هایی که بین در قاعدگی خونریزی دارند نیز مفید است.

خواص درمانی پوست ریشه و ساقه:

تقویت کننده و صفرابر، مسهل قوی و تصفیه کننده خون، ضد عفونی کننده و ادرارآور، منظم کننده بی‌نظمی‌های عمل دستگاه گوارش که منشأ کبدی دارند و برطرف کننده سوءهاضمه‌های مزمن، اشتهاآور و تنظیم کننده قند خون می‌باشند. در ضمن برای قولنج‌های کبدی و کلیوی، زردی، تب‌های صفراوی، نقرس، روماتیسم، تب‌های عفونی، تیفوئید و خونریزی‌هایی که در فواصل قاعدگی رخ می‌دهد نیز مفید هستند.

خواص درمانی برگ:

برطرف کننده اسهال‌های ناشی از ضعف آلات و احشاء شکم و ضد آب آوردن انساج بدن و جویدن آن باعث سفت شدن لثه‌ها و ضد اسکوربوت می‌باشد. در ضمن دم کرده برگ زرشک برای درمان آنژین به صورت غرغره بسیار مفید است. جوشانده برگ زرشک نیز برای شستشوی زخم‌ها و اولسرها بسیار مؤثر می‌باشد.

تذکر:

مصرف زرشک و قسمت‌های دیگر درختچه در دوران بارداری به دلیل اثر تحریکی که بر رحم دارد ممنوع و در صورت استفاده باعث سقط جنین می‌شود. در ضمن استفاده از زرشک برای اشخاص سرد مزاج و افراد مبتلا به سرفه‌های مقاوم، نارسایی قلبی و بیماری‌های تنفسی مضر می‌باشد.